نحوه محاسبه سنوات پایان خدمت: فرمول، مزد ثابت و مزایای ثابت به تبع شغل با مثال
حق سنوات پایان خدمت برابر است با ۳۰ روز مزد ثابت روزانه بهازای هر سال کار. کسی که سه سال کار کرده، ۹۰ روز مزد ثابتش را می‌گیرد؛ و برای بخشی از سال، مبلغ به نسبت روزهای کارکرد حساب میشود. نکتهٔ اصلی این است که «مزد ثابت» با «حقوق» یکی نیست: حقوق پایه، پایه سنوات و مزایای ثابتِ شغل در آن می‌آیند، ولی حق مسکن، بن و اضافه‌کاری نه.
در این مقاله هر جزء محاسبه را تعریف کرده‌ایم و در پایان یک مثال کامل به ریال آورده‌ایم. اگر فقط عدد نهایی را می‌خواهید، ماشین‌حساب رایگان سنوات همین فرمول را با پارامترهای قانونی هر سال اجرا می‌کند.
فرمول محاسبه سنوات
حق سنوات = ۳۰ روز × مزد ثابت روزانه × (روزهای کارکرد ÷ ۳۶۵)
| جزء فرمول | یعنی چه | از کجا می‌آید |
|---|---|---|
| ۳۰ روز | مزد یک ماه بهازای هر سال کار | ماده ۲۴ قانون کار |
| مزد ثابت روزانه | حقوق پایه + پایه سنوات + سایر مزایای ثابت به تبع شغل | آخرین حکم یا فیش حقوقی |
| روزهای کارکرد ÷ ۳۶۵ | مدت خدمت به سال | فاصلهٔ تاریخ شروع و پایان کار |
مزد ثابت ماهانه را بر ۳۰ تقسیم کنید تا مزد ثابت روزانه به دست آید. اگر همهٔ مبالغ را ماهانه دارید، فرمول همان است: مزد ثابت ماهانه × (روزهای کارکرد ÷ ۳۶۵).
حق سنوات چیست و کی پرداخت میشود؟
حق سنوات (در قانون کار «مزایای پایان کار») مبلغی است که هنگام پایان رابطهٔ کار به کارگر پرداخت میشود. ماده ۲۴ قانون کار می‌گوید با پایان قرارداد کار، کارفرما برای هر سال سابقه، پیوسته یا با فاصله، بر اساس آخرین حقوق، معادل یک ماه حقوق به کارگر بپردازد.
علت پایان همکاری روی مبلغ اثر دارد. در بیشتر حالت‌ها (پایان قرارداد، بازنشستگی، از کار افتادگی) مبنا همان ۳۰ روز برای هر سال است؛ ولی اگر هیئت حل اختلاف اخراج را غیرقانونی بداند، ماده ۱۶۵ قانون کار ۴۵ روز مزد برای هر سال تعیین کرده است. این مقاله حالت معمول ۳۰ روزه را توضیح می‌دهد و مشاورهٔ حقوقی نیست؛ برای پرونده‌ای که اختلاف دارد، با کارشناس کار مشورت کنید.
مزد ثابت چیست؟
ماده ۳۶ قانون کار «مزد ثابت» را مجموع مزد شغل و مزایای ثابتی که به تبع شغل پرداخت میشود تعریف کرده است. در فیش حقوقی یک کارگر، سه جزء مزد ثابت این‌هاست:
- حقوق پایه (مزد شغل): مزدی که برای خودِ شغل تعیین شده است. هیچ کارگر تمام‌وقتی نباید کمتر از حداقل دستمزد روزانهٔ همان سال بگیرد؛ حداقل دستمزد روزانهٔ ۱۴۰۵، ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ ریال است.
- پایه سنوات: مبلغ روزانه‌ای که پس از هر سال کامل کار نزد همان کارفرما به مزد اضافه میشود (توضیح کامل در بخش بعد).
- سایر مزایای ثابت به تبع شغل: مزایایی که در بخش «مزایای ثابت و مستمر به تبع شغل» تعریف شده‌اند.
مزایای ثابت و مستمر به تبع شغل
مزایای ثابت به تبع شغل، پرداخت‌هایی‌اند که به خاطر ماهیت شغل یا محیط کار و به‌طور ثابت در هر دورهٔ مزد پرداخت میشوند. قانون کار نمونه‌هایی مثل حق سرپرستی، فوق‌العادهٔ شغل و حق سختی کار را نام برده است. برای اینکه بدانید یک قلم فیش حقوقی از این دسته است یا نه، این سه پرسش را بپرسید:
- به خاطر شغل است یا به خاطر شخص؟ حق سرپرستی به جایگاه سرپرست تعلق دارد؛ حق اولاد به وضع خانوادگی کارگر. اولی مزایای به تبع شغل است، دومی نه.
- هر ماه ثابت پرداخت میشود؟ قلمی که هر ماه با همان مبلغ در فیش می‌آید مستمر است؛ پاداشی که یک بار یا گاه‌به‌گاه داده میشود، نه.
- به کار اضافه یا عملکرد آن ماه بستگی دارد؟ اضافه‌کاری و پاداش بهره‌وری با ساعت کار یا نتیجهٔ ماه بالا و پایین می‌روند، پس ثابت نیستند.
قلمی که پاسخ هر سه پرسش برایش «شغل، بله، نه» است، جزو مزد ثابت حساب میشود و باید در محاسبهٔ سنوات بیاید.
چه چیزهایی جزو مزد ثابت نیستند؟
طبق تبصره‌های ماده ۳۶، مزایای رفاهی و انگیزه‌ای جزو مزد ثابت نیستند؛ پس این اقلام در مبنای سنوات نمی‌آیند:
| قلم فیش حقوقی | جزو مزد ثابت؟ | دلیل |
|---|---|---|
| حقوق پایه | بله | مزد شغل |
| پایه سنوات | بله | بخشی از مزد شغل که با سابقه بالا می‌رود |
| حق سرپرستی، فوق‌العادهٔ شغل، حق سختی کار | بله | مزایای ثابت به تبع شغل |
| حق مسکن و بن خواربار | خیر | مزایای رفاهی |
| حق تأهل و حق اولاد | خیر | به وضع شخصی کارگر بستگی دارد |
| اضافه‌کاری، شب‌کاری، پاداش | خیر | به کارکرد یا عملکرد ماه بستگی دارد |
| عیدی و حق ماموریت | خیر | پرداخت سالانه یا موردی |
پایه سنوات چیست؟
پایه سنوات مبلغ روزانه‌ای است که شورای عالی کار هر سال تعیین می‌کند و به کارگری تعلق می‌گیرد که دست‌کم یک سال کامل نزد همان کارفرما کار کرده باشد. این مبلغ تجمیعی است: هر سال پایه سنوات تازه روی پایه‌های سال‌های قبل اضافه میشود و پایه‌های قبلی هم با افزایش سالانهٔ مزد بالا می‌روند. برای همین پایه سنوات چندساله با جمع سادهٔ مبلغ‌های سالانه به دست نمی‌آید و باید از جدول پایه سنوات تجمیعی خوانده شود.
| سابقه نزد همان کارفرما در ۱۴۰۵ | پایه سنوات روزانه (ریال) |
|---|---|
| کمتر از یک سال | ۰ |
| یک سال کامل | ۱۶۶٬۶۶۷ |
| دو سال کامل | ۳۰۲٬۹۶۹ |
ماشین‌حساب سنوات پایه سنوات را از روی تاریخ شروع و پایان کار، از همین جدول برای سال پایان کار پر می‌کند. اگر پایه سنوات واقعی کارگر در حکمش عدد دیگری است، همان را وارد کنید.
مدت کارکرد را چطور بشماریم؟
- روز شروع و روز پایان هر دو جزو مدت‌اند. کسی که از ۱ مهر تا ۳۰ مهر کار کرده، ۳۰ روز کار کرده است.
- روزهای واقعی تقویم شمرده میشوند. سال کبیسه یک روز بیشتر دارد؛ برای همین دو سال کار گاهی ۷۳۱ روز میشود.
- مرخصی بدون حقوق و غیبت کم میشوند. مرخصی استحقاقی با حقوق جزو کارکرد است.
- سال‌هایی که سنواتشان پرداخت شده از مدت حذف نمی‌شوند. کل مدت خدمت شمرده میشود؛ آنچه قبلاً پرداخت شده از مبلغ کم میشود، نه از روزها (بخش بعد).
مثال کامل محاسبه سنوات
کارگری از ۱۴۰۳/۰۸/۰۱ تا ۱۴۰۵/۰۷/۳۰ نزد یک کارفرما کار کرده، حداقل دستمزد می‌گیرد و ماهانه ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال حق سرپرستی دارد. سنوات این مدت هنوز پرداخت نشده است.
| مرحله | محاسبه | نتیجه (ریال) |
|---|---|---|
| حقوق پایهٔ روزانه | حداقل دستمزد روزانهٔ ۱۴۰۵ | ۵٬۵۴۱٬۸۵۰ |
| پایه سنوات روزانه | دو سال کامل سابقه در ۱۴۰۵ | ۳۰۲٬۹۶۹ |
| سایر مزایای ثابت (روزانه) | ۳۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۳۰ | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| مزد ثابت روزانه (مبنای محاسبه) | جمع سه ردیف بالا | ۶٬۸۴۴٬۸۱۹ |
| مدت کارکرد | ۱۴۰۳/۰۸/۰۱ تا ۱۴۰۵/۰۷/۳۰، با روز ۳۰ اسفند ۱۴۰۳ | ۷۳۱ روز |
| حق سنوات | ۳۰ × ۶٬۸۴۴٬۸۱۹ × (۷۳۱ ÷ ۳۶۵) | ۴۱۱٬۲۵۱٬۷۲۸ |
اگر همین کارگر ۱۰ روز مرخصی بدون حقوق داشته باشد، مدت کارکرد ۷۲۱ روز و حق سنوات ۴۰۵٬۶۲۵٬۸۴۹ ریال میشود. حق مسکن، بن و حق اولاد او در هیچ‌کدام از این عددها نیامده‌اند.
سنوات سالانه علیالحساب است
بسیاری از کارفرماها سنوات را پایان هر سال، با مزد ثابت همان سال، حساب و پرداخت می‌کنند. این پرداخت علیالحساب است، نه تسویهٔ قطعی آن سال. هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در دادنامهٔ ۲۷۲۷ مورخ ۱۳۹۸/۰۹/۱۹ گفته است پرداخت حق سنوات در پایان سال جنبهٔ علیالحساب دارد و تسویه هنگام قطع همکاری و بر اساس آخرین حقوق انجام میشود؛ و بخشنامه‌ای را که پرداخت سالانه را تسویهٔ قطعی می‌دانست، باطل کرده است.
پس هنگام پایان کار:
- سنوات کل مدت خدمت، از اولین روز تا آخرین روز، با آخرین مزد ثابت حساب میشود؛ سال‌هایی که سنواتشان پرداخت شده هم کنار گذاشته نمی‌شوند.
- همهٔ مبالغی که پیشتر بهعنوان سنوات پرداخت شده جمع و از این مبلغ کسر میشوند؛ فرقی نمی‌کند هر کدام با چه مزدی یا چه فرمولی حساب شده باشند.
- باقی‌مانده، سنوات قابل پرداخت در تسویه است.
ادامهٔ همان مثال: فرض کنید کارفرما پایان ۱۴۰۴ مبلغ ۱۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال بهعنوان سنوات ۱۴۰۴ پرداخت کرده است.
| روش | محاسبه | جمع دریافتی کارگر (ریال) |
|---|---|---|
| درست (علیالحساب) | ۴۱۱٬۲۵۱٬۷۲۸ − ۱۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ = ۲۹۱٬۲۵۱٬۷۲۸ در تسویه | ۴۱۱٬۲۵۱٬۷۲۸ |
| نادرست (حذف سال پرداخت‌شده) | ۳۰ × ۶٬۸۴۴٬۸۱۹ × (۳۶۶ ÷ ۳۶۵) = ۲۰۵٬۹۰۷٬۱۵۸ در تسویه | ۳۲۵٬۹۰۷٬۱۵۸ |
در روش نادرست، سنوات سال ۱۴۰۴ برای همیشه با مزد کمتر همان سال بسته میشود و کارگر در این مثال ۸۵٬۳۴۴٬۵۷۰ ریال کمتر می‌گیرد. هرچه مزد سال‌های بعد بیشتر بالا رفته باشد، این اختلاف بزرگ‌تر است.
ماشین‌حساب سنوات همین «سنوات کل مدت با آخرین مزد» را حساب می‌کند؛ اگر سنوات سالانه گرفته‌اید، جمع آن‌ها را از نتیجه کم کنید.
سنوات را با ماشین‌حساب حساب کنید
ماشین‌حساب رایگان سنوات باجه همین مراحل را خودکار انجام می‌دهد: تاریخ شروع و پایان کار را وارد می‌کنید، مدت کارکرد به روز، حداقل دستمزد و پایه سنوات سال پایان کار خودکار پر میشوند، سایر مزایای ثابت را اضافه می‌کنید و حق سنوات را با جزئیات محاسبه می‌بینید. بدون ثبت‌نام است و همان هستهٔ محاسبه‌ای را صدا می‌زند که تسویه حساب کارگر در باجه از آن استفاده می‌کند.
محاسبهٔ سنوات با ماشین‌حساب رایگان ←
برای محاسبه‌های مرتبط: محاسبه عیدی و پاداش و محاسبه حقوق و حق بیمه.
پرسش‌های متداول
حق سنوات پایان خدمت چطور محاسبه میشود؟
حق سنوات برابر است با ۳۰ روز مزد ثابت روزانه بهازای هر سال کار. برای مدت کمتر یا بیشتر از سال کامل، روزهای کارکرد بر ۳۶۵ تقسیم میشود: حق سنوات = ۳۰ × مزد ثابت روزانه × (روزهای کارکرد ÷ ۳۶۵).
مزد ثابت شامل چه چیزهایی است؟
مزد ثابت جمع حقوق پایه (مزد شغل)، پایه سنوات و مزایای ثابتی است که به تبع شغل و به‌طور مستمر پرداخت میشوند، مثل حق سرپرستی، فوق‌العادهٔ شغل و حق سختی کار. حق مسکن، بن خواربار، حق اولاد، اضافه‌کاری، پاداش و عیدی جزو مزد ثابت نیستند.
مزایای ثابت و مستمر به تبع شغل یعنی چه؟
مزایایی که به خاطر خودِ شغل یا محیط کار (نه وضع شخصی کارگر) و هر ماه به‌طور ثابت پرداخت میشوند و به ساعت کار اضافه یا عملکرد آن ماه بستگی ندارند؛ مثل حق سرپرستی، فوق‌العادهٔ شغل و حق سختی کار.
روز شروع و روز پایان کار جزو مدت خدمت شمرده میشوند؟
بله. کسی که از ۱ مهر تا ۳۰ مهر کار کرده، ۳۰ روز کار کرده است، نه ۲۹ روز. روزهای مرخصی بدون حقوق و غیبت از مدت کم میشوند؛ مرخصی استحقاقی با حقوق جزو کارکرد است.
اگر کارفرما سنوات را هر سال پرداخت کرده باشد، در پایان کار چه میشود؟
سنوات سالانه علیالحساب است، نه تسویهٔ قطعی همان سال. هنگام پایان کار، سنوات کل مدت خدمت با آخرین مزد ثابت حساب میشود و همهٔ مبالغی که پیشتر بهعنوان سنوات پرداخت شده، با هر روشی که حساب شده باشند، فقط از این مبلغ نهایی کسر میشوند. هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در دادنامهٔ ۲۷۲۷ مورخ ۱۳۹۸/۰۹/۱۹ همین را گفته است.